De campus te Rumbeke vormt de hoofdlocatie van AZ Delta, waar gespecialiseerde zorg wordt gecentraliseerd en waar ook de spoedafdeling is gevestigd. Het volledig nieuwe ziekenhuisgebouw opende in juni 2020 de deuren. “Dit project is bijzonder, omdat we hier een gebouwenbeheersysteem met toegangscontrole en energiemanagement hebben kunnen implementeren in een geheel nieuwe infrastructuur.”
Sabien Cailliau, manager bouw en infrastructuur bij AZ Delta, formuleert het als volgt: “Wanneer je een recent opgeleverd gebouw betrekt, kom je binnen in wat ik best kan omschrijven als een lege doos. Er zijn muren, deuren, er lopen allerlei kanalen en ventilatieschachten, je ziet radiatoren, verlichting, kabels … maar je hebt echt die softwarelaag nodig om alles operationeel te krijgen. Voor mij – als bouwkundig ingenieur – was het een eyeopener om vast te stellen dat de technieken in het gebouw een complex en gelaagd ecosysteem vormen, dat enorm veel programmatie vereist om in gebruik te nemen. Het was een unieke situatie om dat in een nieuwbouw met een vloeroppervlakte van 130.000 m2 te ontdekken. EEG Digital Buildings is hierin onze partner en ontfermt zich voor een zeer groot deel over die programmatie.”
“Op het ogenblik van de verhuis was ons huiswerk af”, legt Thomas Verstaen van EEG uit. “Voor ons breekt op dat moment eigenlijk de eindfase aan, want de programmatie is in de maanden voordien gebeurd. Op de site stellen wij alles in dienst en voorzien we vervolgens nog een uitgebreide nazorg- en commissioning-periode. Een ziekenhuis als AZ Delta is ook digitaal een levende, bewegende omgeving en de software vormt inderdaad een ecosysteem op zich. Die combinatie vergt quasi onafgebroken aanpassingen, onderhoud en updates.”
“Het gebouwenbeheersysteem van EEG Digital Buildings vertaalt alle data, die het indrukwekkende complex genereert, in overzichtelijke visualisaties.”
Heldere dashboards
Het levert data op. Veel data. Sabien Cailliau: “De lucht in ons operatiekwartier wordt elk uur twintig keer vernieuwd terwijl de temperatuur behouden blijft én alles voldoet aan strenge hygiënische eisen. Dat is één voorbeeld, maar zo gaat het eigenlijk constant en in alle lokalen ook met verlichting, branddetectie, energie, toegangssystemen en noem maar op.“ Het gebouwenbeheersysteem van EEG Digital Buildings vertaalt alle data die het indrukwekkende gebouwencomplex genereert in overzichtelijke visualisaties. Die zijn gekoppeld aan plannen en schema’s zodat het overzicht bewaard blijft.
Acute detectie
“Alle detectoren en sensoren doen hun werk en wij kunnen met de gegevens aan de slag. Het opent veel mogelijkheden. Allereerst zijn er natuurlijk de acute zaken: is het te warm of te koud in een ruimte? Wij zien meteen dat er een raam openstaat waardoor logischerwijs de verwarming niet werkt. Dit is een heel eenvoudig voorbeeld, maar zo monitoren we eigenlijk continu het hele gebouw en alle technieken die er deel van uitmaken. We hoeven bovendien geen 4000 lokalen af te zoeken om iets te zien, op te merken of te verifiëren: EEG Digital Buildings zorgt er via de dashboards voor dat een bruikbaar, gebruiksvriendelijk en relatief eenvoudig overzicht ter beschikking is. Eén van hun experts is hier ook een dag per week op de site aanwezig. We hebben bij het begin van het project een aantal parameters bepaald maar al doende leert men. Soms willen we iets aanpassen of is het zinvol om op een deelgebied extra efficiëntie na te streven. Om een gebouw goed te leren kennen, moet je minstens één keer de vier seizoenen doorlopen. Je moet de omstandigheden ervaren en in functie van de bevindingen waar nodig bijsturen.”
“Een ziekenhuisomgeving is specifiek in die zin dat we hoge, duidelijke eisen stellen aan kwaliteit, temperatuur, hygiëne en veiligheid maar dat we die eisen op een zo efficiënt mogelijke manier willen realiseren. De overheid vraagt dat ook alsmaar nadrukkelijker.”
Proactieve analyses
“Naast het acute, probleemoplossende willen we op termijn ook een aantal efficiëntie-oefeningen doen”, gaat de manager bouw en infrastructuur verder. “Proactief aan de slag gaan met de analyses en visualisaties, daarin schuilt een extra troef. Een ziekenhuisomgeving is specifiek in die zin dat we hoge, duidelijke eisen stellen aan kwaliteit, temperatuur, hygiëne en veiligheid maar dat we die eisen op een zo efficiënt mogelijke manier willen realiseren. De overheid vraagt dat ook alsmaar nadrukkelijker. De EEG Digital Buildings-software is een tool waarmee we dus ook periodiek rapporteren en analyseren. Het gebouwbeheersysteem meet zaken en meten is weten, waarna bijsturing mogelijk is. We willen verder gaan dan de reële efficiëntie op één welbepaald moment en hopen op termijn onze energiestromen zo nog actiever en beter te managen.”
Modulair
AZ Delta en EEG Digital Buildings monitoren ook de zonnepanelen, de toegangscontroles, er is energiesoftware voor stroombewaking die inzicht geeft in de gezondheid van het elektrische systeem en de energie-efficiëntie … Het systeem strekt zich ondertussen uit over verschillende niveaus en omvat steeds meer deeldomeinen. Sabien Cailliau: “De modulariteit laat flexibiliteit toe, en door stelselmatig zaken te integreren, kunnen we blijven optimaliseren. Ook op en met andere campussen. Ons einddoel is om in elk deeldomein het gewenste resultaat te creëren met de meest efficiënte inspanning. Maar, het moet wel exact het gewenste resultaat zijn. We kunnen geen operatiezaal op ‘ongeveer’ de juiste temperatuur houden of ‘ongeveer’ twintig keer de lucht vernieuwen. Comfort, veiligheid, efficiëntie, hygiëne … hier gaat alles hand in hand en is alles met elkaar verbonden. Net dat maakt het zo uitdagend.”
